ОБРАСЦИ КРИМИНАЛНОГ ПОНАШАЊА У КРИМИНАЛНOJ КАРИЈЕРИ: ЕКСПЛОРАТОРНА СТУДИЈА КОД ОСУЂЕНИХ ЛИЦА
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.63177/isc.2026.06Кључне речи:
криминална каријера, обрасци криминалног понашања, специјализација, генерализација, ескалацијаСажетак
Рад се бави испитивањем одабраних образаца криминалног понашања у оквиру криминалне каријере осуђених лица, са посебним фокусом на специјализацију (насупрот генерализацији) и ескалацију у озбиљности кривичних дела. Истраживање је засновано на парадигми криминалне каријере и развојној криминологији животног тока, које наглашавају посматрање криминалног понашања као динамичког процеса који се одвија током времена. Анализа се заснива на подацима из званичне евиденције казнено-поправних завода, прикупљеним у оквиру пенитенцијарне праксе, уз коришћење стандардизованог инструмента за процену и класификацију осуђених лица. Уместо реконструкције целокупних криминалних каријера, рад је усмерен на начин на који се одабрани обрасци криминалног понашања препознају и процењују у оквиру институционалних процена односа између актуелног и претходног криминалног понашања. Полазећи од експлоративног приступа, циљ рада је да пружи иницијални емпиријски увид у могућности примене институционалних података у проучавању кључних образаца криминалног понашања у оквиру криминалних каријера. Тиме се доприноси постојећој литератури кроз осветљавање релативно недовољно истраженог емпиријског контекста, као и кроз указивање на аналитички потенцијал и методолошка ограничења оваквих података у истраживањима криминалне каријере.
Референце
Blokland, A. A. J., & Nieuwbeerta, P. (2010). Life course criminology. In A. R. Piquero & D. Weisburd (Eds.), Handbook of quantitative criminology (pp. 51–94). Springer.
Blumstein, A., Cohen, J., Roth, J. A., & Visher, C. A. (Eds.). (1986). Criminal careers and “career criminals”. National Academy Press.
Britt, C. L. (1996). The measurement of specialization and escalation in the criminal career: An alternative modeling strategy. Journal of Quantitative Criminology, 12(2), 193–222.
DeLisi, M., & Piquero, A. R. (2011). New frontiers in criminal career research, 2000–2011: A state-of-the-art review. Journal of Criminal Justice, 39(4), 289–301.
Elliott, D. S. (1994). Serious violent offenders: Onset, developmental course, and termination. Criminology, 32(1), 1–21.
Farrington, D. P. (2003). Developmental and life-course criminology: Key theoretical and empirical issues-The 2002 Sutherland Award Address. Criminology, 41(2), 221–255.
Farrington, D. P. (2007). Childhood risk factors and risk-focused prevention. In M. Maguire, R. Morgan, & R. Reiner (Eds.), The Oxford handbook of criminology (4th ed., pp. 602–640). Oxford University Press.
Farrington, D. P., Loeber, R., & Van Kammen, W. B. (1996). Long-term criminal outcomes of hyperactivity–impulsivity–attention deficit and conduct problems in childhood. Development and Psychopathology, 8(3), 449–466.
Farrington, D. P., Snyder, H. N., & Finnegan, T. A. (1988). Specialization in juvenile court careers. Criminology, 26(3), 461–487.
Gottfredson, M. R., & Hirschi, T. (1990). A general theory of crime. Stanford University Press.
Jennings, W. G., & Fox, B. H. (2019). Acceleration, deceleration, escalation, and de-escalation. In D. P. Farrington, L. Kazemian, & A. R. Piquero (Eds.), The Oxford handbook of developmental and life-course criminology. Oxford University Press.
Klein, M. W. (1984). Offense specialization and versatility among juveniles. British Journal of Criminology, 24(3), 185–194.
Mazerolle, P., & McPhedran, S. (2019). Specialization and versatility in offending. In D. P. Farrington, L. Kazemian, & A. R. Piquero (Eds.), The Oxford handbook of developmental and life-course criminology. Oxford University Press.
Moffitt, T. E. (1993). Adolescence-limited and life-course-persistent antisocial behavior: A developmental taxonomy. Psychological Review, 100(4), 674–701.
Moffitt, T. E., Caspi, A., Dickson, N., Silva, P., & Stanton, W. (1989). Childhood-onset versus adolescent-onset antisocial conduct problems in males: Natural history from ages 3 to 18 years. Development and Psychopathology, 1(2), 163–178.
Nieuwbeerta, P., Blokland, A. A. J., Piquero, A. R., & Sweeten, G. (2011). A life-course analysis of offending specialization across age. Journal of Quantitative Criminology, 27(2), 173–192.
Paternoster, R., Brame, R., & Farrington, D. P. (1997). On the relationship between adolescent and adult conviction frequencies. Journal of Quantitative Criminology, 13(3), 201–226.
Piquero, A. R., Farrington, D. P., & Blumstein, A. (2003). The criminal career paradigm. In M. Tonry (Ed.), Crime and justice: A review of research (Vol. 30, pp. 359–506). University of Chicago Press.
Sampson, R. J., & Laub, J. H. (1995). Crime in the making: Pathways and turning points through life. Harvard University Press.
Zimring, F. E., Piquero, A. R., & Jennings, W. G. (2007). The scale of imprisonment in the United States: Twentieth century patterns and twenty-first century prospects. Oxford University Press.
